Kulturë

Komento |  
Një histori e deformuar nga serbët

Historia e Kosovës që nga periudha e pushtimit Romak e deri në ditët e sotme është në fokus të "Kosova: një histori e shkurtër" të historianit anglez Noel Malcolm. Kjo është edhe vepra që e cilësoi atë si më të mirin e autorëve të huaj në konkursin e albanologjisë. Dr. Malcolm trajton me objektivitet ngjarjet historike dhe rivlerëson të vërtetën historike të deformuar nga mitet dhe trajtimi tendencioz i historiografisë serbe. "Një histori e shkurtër e Kosovës" është botimi i tretë i historianit pas "Një histori e shkurtër e Bosnjës" dhe "Origins of english nonsense". Në intervistën e mëposhtme ai tregon për veprën dhe se si e sheh të ardhmen e Kosovës.

"Kosova" ju dha çmimin e autorit më të mirë të huaj. Mendoni se çështja e Kosovës ishte arsye që ju të vlerësoheshit?
Shpresoj se kam marrë çmim për faktin se pjesëmarrësit në konferencë mendojnë se kjo është një histori objektive dhe serioze. E di se çështja e Kosovës ka shumë interes për shqiptarët por për një historian në radhë të parë, është objektiviteti i librit. Besoj se kam analizuar faktet dhe problemet e historisë në mënyrë objektive.

Ju jeni një historian filozof, por çfarë ju shtyu të merreni me çështjen e Kosovës?
Kam menduar se ishte i nevojshëm një libër i tillë për historinë e Kosovës, sepse problemi ishte: një çështje politike e përzier me ideologji. Në të gjitha rastet pretendimet serbe kanë qenë historike, për historinë e Kosovës. Në të njëjtën kohë nuk ekzistonte asnjë libër në Perëndim për historinë e Kosovës. Ishte një rajon pothuaj i panjohur.
Ekzistonin libra vetëm për historinë e Jugosllavisë dhe historianët që i kanë shkruar këto libra kanë pasur pikëpamje serbe. Pra nuk ekzistonte asnjë histori ku autori ka lexuar edhe burimet dhe librat shqiptarë dhe të tjerë. Në këtë kontekst ishte e domosdoshme një histori e Kosovës.

Cilat janë burimet arkivore që keni shfrytëzuar për këtë botim?
Kjo është një histori që fillon me fundin e Perandorisë Romake dhe vazhdon deri në ditë e sotme. Kam shkruar shumë për periudhën mesjetare për periudhën osmane, rilindjen dhe për periudhën e shtetit Jugosllav. Ka qenë i nevojshëm studimi i arkivave të Vjenës, Romës, Vatikanit, Venedikut, në Paris, Londër, dhe Uashington. Gjithashtu kam shfrytëzuar edhe librat që janë botuar në Jugosllavi, Kroaci në Greqi, Itali etj. Puna kërkimore është ndërkombëtare.

Në arkivat që keni parë ju si është paraqitur çështja e Kosovës?
Varet nga periudha. Gjatë periudhës së osmanëve burimet perëndimore nuk interesohen shumë për çështjen e gjeopolitikës, pasi Kosova ishte një pjesë e Perandorisë Osmane. P.sh në raportet e kishës katolike që kam grumbulluar në Romë, Kosova herë është konsideruar si një pjesë e Serbisë herë si një e Shqipërisë. Megjithatë Albania dhe Serbia janë fjalë që nuk kanë një kuptim të përcaktuar gjeografik, por një kuptim administrativ të Kishës. Është mjaft e komplikuar. Shumë informacion për Kosovën ka edhe në periudhën e diplomacisë moderne.

Por për të sotmen e Kosovës çfarë mendoni?
Natyrisht që jam shumë i lumtur për pavarësinë. Jam pak i brengosur me politikën ndërkombëtare veçanërisht me politikën e Rusisë dhe të Kombeve të Bashkuara, megjithatë mendoj se janë probleme të përkohshme. Jam i bindur se eventualisht Kosova do të jetë plotësisht e pavarur dhe do të funksionojë si shtet i pavarur.

Cili është libri i fundit që keni në dorë?
Është një gjë krejtësisht tjetër. Në fillim të karrierës akademike unë kam qenë kryesisht historiani filozofisë dhe jam në përfundim të botimit të tekstit të Thomas Hobs "Leviatani". Është një vepër shumë e vështirë për tu botuar sepse e ka shkruar në gjuhën angleze edhe pastaj e ka përkthyer në gjuhën latine. Botimi im do të jetë me faqe paralele anglisht-latinisht dhe historia tekstuale është shumë e komplikuar.
(Express)

Komento |  
Vdes Samuel Hungtington
Nju Jork - Është ndarë nga jeta sot në moshën 81-vjeçare Samuel Huntington, njeriu që shkaktoi jo pak debate në arenën ndërkombëtare mbi një sërë librash të tij, mbi qytetërimin global dhe historinë moderne të njerëzimit. Vepra të tilla si Lufta e civilizimeve", shkaktuan reagime të ashpra veçanërisht në pjesën islame të botës, ku Huntington e shikonte si pjesë që do të shkaktonin konfliktet e së ardhmes. Sipas qëndrimeve të tij, konfliktet e ardhshme do të bazohen në dallimet kulturore dhe civilizuese dhe jo në ato politike dhe ideologjike. Ishte ligjerues në Universitetin e Harvardit. Samuel Huntington lindi me 18 prill 1927 në Nju Jork. Përveç studimeve në një sërë universitetesh të famshme në Shtetet e Bashkuara, ai ka punuar edhe në Debartamentin amerikan të Shtetit, në vitin 1967 deri në 1969.
Komento |  
Shqiptarët joshin me shpirtin e mbushur plot dashuri
Mihai Antonescu
Që të arrish në shpirtin e një populli, më mirë është t'ia njohësh më parë ujërat, malet dhe shkrimtarët. Mu pastaj e kupton se si duhet çmuar dhuntia e përbërësve të atyre që vijnë nga një histori e përgjakur me lot, të cilën nuk e kanë pasur shumë popuj në botë, siç e kanë pasur shqiptarët. Por tani, këtu, jo për lot, kuaj e gjak dua të shkruaj, por për atë që ka mbetur pas kalimit të tyre, pra, për një antologji të mrekullueshme dhe për përpiluesit e saj të pavdekshëm, duke filluar me Ismail Kadarenë dhe duke arritur deri te Rexhep Shahu.
Them "më në fund" ngase përkujdesësi për shenja të paharrueshme të këtij libri, poeti Baki Ymeri, nuk gjendet në guximin e parë të kësaj ndrëmarrje fisnike, siç nuk do të jetë as në atë të fundit. Ngase, nëse ka ekzistuar ndonjëherë njeri që din të respektojë dhe dashurojë deri në zhuritje gjithë bashkëvëllezërit e penës, këtë vetëm Baki Ymeri mund ta bëjë në këtë botë. Gjithmonë i kujdesshëm ndaj atyre që mbijetojnë kundër urrejtjes si pasojë e mosnjohjes, deri te kuajt që e mundin me zemër edhe vargun, atje ku topat nuk janë Zot, sado që të duan ti bëjnë disa. Baki Ymeri e sjell poezinë shqipe në ograjën shumë më përfshirëse dhe, falë Zotit, diç më të mbrojtur nga stuhitë e vendit tim (Rumanisë), me bindjen se, më shumë se kudo tjetër në botë, shqiptarët na joshin me bukurinë e shpirtit të përmbushur me dashuri.
Kjo ngjet edhe me antologjinë Altri Mondi, e përmbushur me poetë shqiptarë nga të gjitha vendet e Europës, madje edhe tejmatanë luginave të saj. E mirëstrukturuar, me biografi dhe cikle poezish reprezentative, me parathënie briliante të shënuar nga Visar Zhiti, që na josh zemrat përmes një thënieje me domethënie të thellë: Teksa shpërndahemi, vendtakim kemi poezinë, ky libër, sado i llojllojshëm për nga shprehja e çdo pende të zgjedhur, është po aq i nevojshëm për njohjen tonë, dhe i denjë për vlerësim.
Ekziston një fërshëllimë e madhe në vargjet e vëllezërve shqiptarë, një mall i papërshkruar ndaj mirësisë e bukurisë që na e fal Zoti për ta përfshirë me mendësi e lot, si dhe një dashuri e qëndrueshme ndaj nesh, në një botë gjithnjë e më të stuhishme, që shkon në drejtim të acarit. Gjashtëmbëdhjetë poetë shqiptarë e të huaj plasojnë dëshmi me përjetësinë e tyre, se kjo antologji është e denjë për kohën dhe mos-harresën e popullit rumun, mik e vëlla i kombit shqiptar. Mardena Kelmendi, Ilire Zajmi, Ndue Hila dhe gjithë të tjerët për të cilët faqet e një reviste do të ishin të nderuara t'i përfshijnë, na flasin për dashuri, qëndresë dhe vlera në art, në një gjuhë të ngjashme me atë të lexuesve të saj. Zoti është i Mirë dhe i Vërtetë, aq kohë sa e pranojmë se të gjithë jemi Bijtë e Tij. (Altri Mondi, antologji poetike, Do-Minor, Bukuresht - 2008)